De situatie
In de Groene Mantel – het gebied rondom Nijmegen tussen de Maas en de Waal – werken overheden en gebiedspartners samen aan de transitie van het buitengebied. De opgaven zijn groot: klimaatadaptatie, natuur en landschap, ruimte en woningbouw, mobiliteit en circulariteit.
Veel agrarische ondernemers in dit gebied hebben de ambitie om naar duurzamere, natuurinclusievere en klimaatadaptievere landbouw te bewegen, ook met het oog op waterbeheer en voorbereiding op extreem weer. Tegelijkertijd leggen tal van andere initiatieven een claim op de beschikbare grond en beïnvloeden zij de manoeuvreerruimte van de agrarische ondernemer.
De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) werkt aan een integraal uitvoeringsprogramma voor dit gebied. Ter voorbereiding loopt er al een ruimtelijk onderzoek naar de landbouwstructuur: welke typen landbouw, op welke gronden, met welke eigendomsverhoudingen en verkaveling.
Dit vraagt om extra nuance, want de landbouwstructuur is geen optelsom van percelen en teelten. Ze is het resultaat van maatschappelijke en landschappelijke waarden en decennia van beslissingen, verhoudingen en gebeurtenissen. Een uitvoeringsprogramma is alleen uitvoerbaar als het aansluit bij die onderliggende logica: bij wat mensen in het gebied waardevol vinden en waarom het buitengebied is geworden wat het is.
De opgave
Om houvast te hebben voor een toekomstperspectief voor een vitaal buitengebied dat voor alle betrokken partijen technisch, maatschappelijk én economisch uitvoerbaar is, werkt de Groene Mantel samen met PONT een ontwerpend onderzoek uit. Dat ontwerpend onderzoek stelt andere vragen: Waarom is de structuur zoals ze is? Hoe past het huidige beeld in langjarige ontwikkelingen? En wat betekent dit voor degenen die erin werken en leven?
Dat brengt ons tot de volgende ontwerpvraag:
Hoe kunnen we de onderliggende logica van de huidige landbouwstructuur in de Groene Mantel van de Groene Metropoolregio tastbaar maken, zodat een toekomstperspectief voor het buitengebied voorstelbaar en uitvoerbaar wordt?
Drie samenhangende activiteiten helpen bij de beantwoording:
1. Logica van de landbouwstructuur
Waarom is het buitengebied geworden wat het is? In gesprek met boeren, NGO’s en gebiedspartners breng je in beeld welke waarden, belangen en beslissingen aan de huidige structuur ten grondslag liggen.
2. Ontwikkeling en dynamiek
Hoe heeft de structuur zich ontwikkeld en wat zijn de drijvende krachten? Je voegt een kwalitatieve, interpretatieve laag toe aan het ruimtelijk onderzoek en hebt de ruimte om zelf te ontdekken wat de data laat opvallen.
3. Betekenis voor betrokkenen
Wat betekent de huidige landbouwstructuur voor de mensen die erin werken en leven? Door actief veldwerk, zoals gesprekken, ontmoetingen en narrative design, maak je zichtbaar waar een uitvoeringsprogramma op moet aansluiten om gedragen en uitvoerbaar te zijn.
Over de Publieke Ontwerp Coalitie Landelijk Gebied
Dit project valt onder de Publieke Ontwerp Coalitie Landelijk Gebied, een initiatief van PONT. Aan deze coalitie nemen onder meer het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI), Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en KWR deel. In Publieke Ontwerp Coalities werken publieke organisaties, maatschappelijke initiatieven en ontwerpers samen aan complexe opgaven. Leren staat centraal: nieuwe kennis wordt direct toegepast in de praktijk, en praktijkervaringen vinden hun weg naar beleid.
Wie zoeken we?
We zoeken een ontwerper, ontwerpbureau of consortium dat gezamenlijk beschikt over:
- Ruime ervaring met ontwerpend onderzoek en het tastbaar ontsluiten ervan
- kennis van de transitie landelijk gebied en agrarische systemen, of het vermogen om die kennis snel op te doen
- het vermogen om kwalitatief onderzoek en ontwerpend denken te combineren
- ervaring met participatieve methoden: in gesprek gaan met diverse betrokkenen, waaronder boeren, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties
- ervaring met co-creatie en het vermogen om in nauwe samenwerking met een werkgroep te werken
- systemisch inzicht: patronen zien in een complexe, meervoudige werkelijkheid
- het vermogen om bevindingen toegankelijk, begrijpelijk en bruikbaar te maken voor beleid en gebiedsontwikkeling
- het vermogen om originele vragen te stellen en onverwachte verbanden op te sporen
Je kunt reageren tot 22 mei, 13.00 uur.
Dit de tweede van de drie open oproepen die PONT in het voorjaar van 2026 uitbrengt vanuit de Publieke Ontwerp Coalitie Landelijk Gebied.