Nynke Tromp, programmadirecteur PONTIk denk dat er zonder wrijving geen verandering mogelijk is.
Het nut van constructieve frictie
De samenwerking tussen ontwerpers en de overheid ontstaat vaak vanuit een behoefte aan verandering rond een complex maatschappelijk thema. Een behoefte om oude patronen te doorbreken, blinde vlekken bloot te leggen en met nieuwe perspectieven aan duurzamere oplossingen te werken. Die vernieuwing gaat niet alleen gepaard met frictie, het heeft baat bij frictie.
Frictie levert spanning, feedback en diversiteit aan perspectieven op: iets wat een lineair, risicoloos proces niet kan leveren. Door die wrijving te omarmen en te kanaliseren, ontstaat een dynamisch leerklimaat waarin creatieve, duurzame en breed gedragen vernieuwingen kunnen groeien. In de publieke sector, waar complexiteit en verschillende belangengroepen de norm zijn, is die constructieve frictie een belangrijk ingrediënt voor echte, blijvende innovatie.
Hoe maak je de frictie constructief?
Toch blijft vaak onduidelijk hoe met die frictie om te gaan. Wrijving voelt ongemakkelijk en wordt daarom regelmatig vermeden. Maar juist in dat ongemak schuilt waarde: frictie kan worden gezien als hulpbron en als aanleiding tot leren.
Werken in een publieke ontwerppraktijk vraagt daarom het vermogen om die spanning niet alleen te verdragen, maar productief te maken. Maar hoe zet je die frictie om in iets productiefs? Hoe maak je ruimte voor wrijving zonder dat het de samenwerking blokkeert?
In de tools wordt dit thema vanuit twee perspectieven verkend. Frictie Fitness biedt concrete handvatten om binnen je samenwerking met herkenbare spanningspunten aan de slag te gaan. Braaf, Brave, Blijf helpt ontwerpers te reflecteren op de balans tussen ‘braaf’ meebewegen met bestaande systemen, en ‘dapper’ begrenzen en positie innemen.
Frictie Fitness
Wat is het?
Een praktische toolkit met gerichte oefeningen rond terugkerende frictie-thema’s in publieke samenwerkingen.
Voor wie?
Ambtenaren, ontwerpers en andere professionals die samenwerken aan complexe maatschappelijke opgaven.
Wat levert het op?
Frictie Fitness helpt je om spanning niet te vermijden, maar bewust op te zoeken en productief te maken. In veel samenwerkingen ontstaat wrijving: door uiteenlopende belangen, verschillende verwachtingen of botsende denk- en werkwijzen.
In plaats van deze frictie glad te strijken, train je met Frictie Fitness je ‘frictiespieren’. De toolkit biedt een modulair trainingsprogramma dat je kunt afstemmen op jullie specifieke situatie. Zo versterk je het vermogen om verschillen bespreekbaar te maken, spanningen te onderzoeken en samenwerking te verdiepen.
Braaf, Brave, Blijf
Wat is het?
Een reflectietool met inzichten, oefeningen en een podcast die je helpt je verhouding tot braafheid en dapperheid te onderzoeken.
Voor wie?
Ontwerpers die werken aan maatschappelijke vraagstukken in of met publieke organisaties.
Wat levert het op?
Werken in de publieke context vraagt aanpassingsvermogen. Je beweegt mee met procedures, verwachtingen en bestuurlijke realiteit. Soms is die ‘braafheid’ juist constructief, maar wanneer moet je je nek uitsteken wanneer je ziet dat het echt anders moet? Moeten we onze braafheid achterlaten en dapper zijn, ook als dat ten koste kan gaan van onze relaties met opdrachtgevers en andere partners?
Braaf, Brave, Blijf helpt je scherper te zien wanneer je moet meebewegen, wanneer je moet begrenzen en wanneer je positie moet innemen. Het vergroot je bewustzijn van de spanningen tussen relatiebehoud, professionele integriteit en systeemverandering. Je leert niet alleen omgaan met frictie, maar ook te kiezen hoe je je ertoe verhoudt.
Leer hoe deze tools tot stand zijn gekomen
In deze opdracht zijn ontwerpers van TwynstraGudde en Leernoveren aan de slag gegaan met Frictie Fitness. Ontwerpers van De Nacht Club en Myrthe Krepel hebben gewerkt aan Braaf, brave blijf. Hoe ziet het proces eruit, van het delen van de uitvraag tot aan implementatie?