Ik denk dat er zonder wrijving geen verandering mogelijk is.
Het nut van constructieve frictie
De samenwerking tussen ontwerpers en de overheid ontstaat vaak vanuit een behoefte aan verandering rond een complex maatschappelijk thema. Een behoefte om oude patronen te doorbreken, blinde vlekken bloot te leggen en met nieuwe perspectieven aan duurzamere oplossingen te werken. Die vernieuwing gaat niet alleen gepaard met frictie, het heeft baat bij frictie.
Frictie levert spanning, feedback en diversiteit aan perspectieven op: iets wat een lineair, risicoloos proces niet kan leveren. Door die wrijving te omarmen, kan ruimte ontstaan voor een leerklimaat waarin creatieve, duurzame en breed gedragen vernieuwingen kunnen groeien. De publieke sector is een complexe, genetwerkte en hiërarchische omgeving met uiteenlopende belangengroepen. Constructieve frictie kan juist in een rigide omgeving een belangrijk ingrediënt zijn voor echte, blijvende innovatie.
Hoe maak je de frictie constructief?
Toch blijft vaak onduidelijk hoe met die frictie om te gaan. Wrijving voelt ongemakkelijk en wordt daarom regelmatig vermeden. Maar juist in dat ongemak schuilt waarde: frictie kan worden gezien als hulpbron en als aanleiding tot leren.
Werken in een publieke ontwerppraktijk vraagt daarom het vermogen om die spanning niet alleen te verdragen, maar productief te maken. Maar hoe zet je die frictie om in iets productiefs? Hoe maak je ruimte voor wrijving zonder dat het de samenwerking blokkeert?
In de tools wordt dit thema vanuit twee perspectieven verkend. Frictie Fitness biedt concrete handvatten om binnen je samenwerking met herkenbare spanningspunten aan de slag te gaan. Braaf, Brave, Blijf helpt te reflecteren op de balans tussen ‘braaf’ meebewegen met bestaande systemen, en ‘dapper’ begrenzen en positie innemen, en biedt handelingsperspectief om duurzaam met frictie te werken.
Frictie Fitness
Wat is het?
Een toolkit met concrete oefeningen die jou en je team helpen je frictievaardigheid te versterken en een lichtere kijk op frictie te ontwikkelen.
Voor wie?
Ambtenaren, ontwerpers en andere professionals die samenwerken aan complexe maatschappelijke opgaven.
Wat levert het op?
Frictie Fitness helpt je om spanning niet te vermijden, maar bewust op te zoeken en productief te maken. In veel samenwerkingen ontstaat wrijving: door uiteenlopende belangen, verschillende verwachtingen of botsende denk- en werkwijzen.
In plaats van deze frictie glad te strijken, train je met Frictie Fitness je ‘frictiespieren’. De toolkit biedt een modulair trainingsprogramma dat je kunt afstemmen op jullie specifieke situatie. Zo versterk je het vermogen om verschillen bespreekbaar te maken, spanningen te onderzoeken en samenwerking te verdiepen.
Braaf, Brave, Blijf
Wat is het?
Een handelingsperspectief en reflectietool met inzichten, oefeningen en een podcast om te leren over het belang van braafheid en dapperheid in publieke ontwerppraktijken.
Voor wie?
Ontwerpers, ambtenaren, en andere professionals die actief willen bouwen aan een dappere praktijk.
Wat levert het op?
Braaf, Brave, Blijf helpt je keuzes te maken tussen meebewegen en positie innemen. Het vergroot je bewustzijn van de plek van ongemak en frictie in ontwerppraktijken, en helpt je frictie benutten voor duurzame verandering.
Leer hoe deze tools tot stand zijn gekomen
In deze opdracht zijn ontwerpers van TwynstraGudde en Leernoveren aan de slag gegaan met Frictie Fitness. ontwerpers Jaap Warmenhoven en Marjolein Vermeulen van De Nacht Club en Myrthe Krepel hebben gewerkt aan Braaf, Brave, Blijf. Hoe ziet het proces eruit, van het delen van de uitvraag tot aan implementatie?