Welke patronen?
In gezamenlijkheid hebben we vier hoofdpatronen geïdentificeerd die het effectief oppakken van complexe maatschappelijke opgaven belemmeren. Door onze organisatiestructuur en – cultuur is de neiging om complexiteit te reduceren en daarmee behapbaar te maken gangbaarder en makkelijker, dan de complexiteit en de onzekerheid die daarbij hoort te omarmen. Daarnaast blijft interdepartementale, interbestuurlijke samenwerking en samenwerking met de samenleving eerder uitzondering dan regel, terwijl die complexe opgaven daar om vragen. Door deze patronen realiseren we beleid met te weinig maatschappelijke impact.
Veranderpatroon
Speciale veranderinitiatieven zorgen ervoor dat er in het primaire proces minder tijd en capaciteit is om de beoogde verandering waar te maken, waardoor er nog meer druk op verandering wordt gezet.
Hiërarchiepatroon
De hoge druk op de ambtelijke top maakt dat zij te weinig tijd hebben voor complexe dossiers en besluitvorming vereenvoudigd plaatsvindt, hetgeen tot minder effectief beleid leidt en een nog grotere druk.
Politiek patroon
Onder scherpe politieke verhoudingen is er druk om te scoren en vooral om fouten te vermijden, waardoor er minder effectief beleid gevoerd wordt en de politieke verhoudingen verder verscherpen.
Verantwoordingspatroon
De focus op verantwoorden leidt tot interne oriëntatie, taakafbakening en verkokerde perspectieven, hetgeen ineffectief beleid oplevert wat de behoefte aan (extra) verantwoording vergroot.
Wat is er tot nu toe gebeurd?
Begin juli kwam een groep geïnteresseerde ambtenaren bijeen voor de eerste bijeenkomst Patronen Doorbreken. De patronen zijn getoetst, uitgebreid en verdiept. Ze boden een raamwerk om zowel de organisatie in de patronen te herkennen, als ook het eigen aandeel in het instandhouden van de patronen.
Vier van de aanwezigen durfden de uitdaging aan om samen met een ontwerper aan de slag te gaan met een specifieke invulling van een van deze vier patronen. De betreffende ambtenaren herkennen de patronen in hun werk, zien zich als onderdeel van het vastgelopen systeem, en werpen zich op als onderdeel van de oplossing. Zij hebben het lef om de tijd te nemen om een stap terug te zetten.
De volgende stap: loswrikken van patronen door ontwerpers
Inmiddels zijn vier duo’s van ambtenaren en ontwerpers samen aan de slag met vraagstukken uit de dagelijkse praktijk. De ontwerpers lopen mee in de werkwereld van de ambtenaar, leren het patroon van binnenuit kennen en ontwerpen en voeren samen een interventie uit. De ontwerpers en vraagstukken, afkomstig van de ministeries van EZK, IenW, BZK en SZW, zijn:
- Femke Hoppenbrouwer gaat aan de slag met de vraag hoe participatie (eindelijk…) echt normaal kan worden voor de Rijksoverheid.
- Hendrik-Jan Grievink gaat aan de slag met de vraag hoe veranderaars van verschillende ministeries beter kunnen samenwerken, elkaar kunnen versterken en meer van elkaar kunnen leren.
- Maartje de Goede gaat aan de slag met de veelheid aan toetsen waaraan nieuw beleid moet voldoen. De toetsen zijn afzonderlijk best logisch maar alle toetsen bij elkaar worden een zware last die te vaak als moetje wordt gezien.
- Yuri Veerman gaat aan de slag met de vraag hoe de samenwerking tussen (juridische afdelingen van) verschillende ministeries kan worden versterkt.
Hoe kan je meedoen?
Met deze vier trajecten maken we ruimte om te vertragen, te spitten, en te leren van wat er gebeurt. Zo bouwen we op vier plekken aan concrete verandering en hopen we dat het op 40 andere plekken anderen weet te inspireren om dat ook te doen. Zo zijn deze vier trajecten een eerste stap in een grotere beweging.
Eind dit jaar organiseren we een nieuwe bijeenkomst. De ontwerpers presenteren dan hun werk. Houd onze kanalen in de gaten voor meer informatie over en inschrijven voor deze bijeenkomst.